Direct naar de inhoud

Nieuwsoverzicht

COVID19 Antigeen Speekseltest

14 februari 2021
Dr. Jan Hessels

We hebben sinds enige tijd een nieuwe test voor COVID19 beschikbaar: De COVID19-antigeen speekseltest. Dus niet naar een teststraat, geen vervelende neus-keel swab en geen afspraak maken: alleen even spugen in een buisje. Naast vaststellen of u besmet bent stellen we ook vast in welke mate u besmettelijk bent voor anderen.

De COVID19 speekseltest

Eenvoudige speekselafname

Snel resultaat

Stelt vast of u COVID19 heeft

Stelt vast in hoeverre u anderen kunt besmetten (ben ik een super-spreader?)

 

Achtergrondinformatie

Een viruseiwit wordt ook wel een virusantigeen genoemd, omdat in de test gebruik wordt gemaakt van een antistof die specifiek is gericht tegen het viruseiwit. In ons geval is dat het native nucleocapsid eiwit (N-protein ofwel N-Ag) van het COVID19 virus. Dit in tegenstelling tot de PCR reactie waarbij geen eiwit, maar virus-RNA wordt gebruikt voor de detectie.

We gebruiken voor deze test een geavanceerde en kostbare analyzer op basis van immunochemoluminescentie assay (ICMA). De analyzer die we gebruiken is de Lumipulse 600 (1), deze heeft een zeer hoge mate van nauwkeurigheid en wordt bij ons al jaren gebruikt voor het aantonen van extreem kleine hoeveelheden eiwit of hormonen in bloed en speeksel. Daardoor is deze speeksel antigeen test gevoeliger en betrouwbaarder dan de antigeen rapid-testen.

Op 11 augustus 2020 heeft de Japanse firma Fujirebio de ICMA test voor COVID19 in speeksel op de Lumipulse analyzer voor het eerst gepresenteerd. Alle luchthavens in Japan maken vanaf die tijd dagelijks gebruik van deze testmethode (bron 1). Tot op heden is er helaas te weinig belangstelling voor deze test in Nederland.

Betrouwbaarheid van de Lumipulse COVID19 N-Ag speekseltest

Er zijn inmiddels meerdere internationale studies uitgevoerd. In de internationale literatuur is beschreven hoe deze ICMA speeksel test presteert ten opzichte van de RT-PCR test uit monsters verkregen met de neus-keel swab, de tot op heden meest gebruikte methode. In al deze studies komt naar voren dat de speeksel test betrouwbaar en zeer goed bruikbaar is. Hoewel de sensitiviteit gemiddeld iets lager is dan de PCR test, is dit in de dagelijkse praktijk niet van belang.

In validatie studies in Duitsland en Japan (2,3) werd en zeer goede vergelijkbaarheid gekregen met de RT-PCR test.

De Ct waarde in een RT-PCR test zegt iets over de hoeveelheid virus RNA aanwezig in het monster. Hoewel dit Ct getal ter discussie staat vanwege geringe reproduceerbaarheid tussen verschillende laboratoria en met sommige testen geen Ct berekend kan worden, is het in studie verband (alles in één lab gemeten) wel bruikbaar. Globaal kunnen we stellen dat virus load in het monster hoog is bij Ct ≤ 25, intermediair bij Ct tussen 25 en 30, laag is bij Ct tussen 30 en 35 en zeer laag is bij Ct ≥ 35. De concordantie tussen een RT-PCR methode en de FujiRebio COVID19-Ag test in monsters die positief getest zijn met de RT-PCR methode was het hoogst bij Ct<28 (98%) en het laagst bij Ct>39 (40%). De meeste individuen die positief getest worden hebben een Ct waarde <30. In alle studies blijkt dat de specificiteit van de test 99% is of hoger, dat wil zeggen het meet geen andere eiwitten dan alleen het N-proteine van het COVID19 virus (2,3,4).

Er is echter twijfel over de betrouwbaarheid van een positieve RT-PCR test met een zeer hoge Ct waarde (6). In de literatuur wordt hier niet veel aandacht aan besteed, maar het ‘Ierse RIVM’ (bron 1) heeft hier onlangs aandacht aan besteed in hun Richtlijn (7).

Kwantitatieve speekseltest

De RT-PCR test is niet bruikbaar om de hoeveelheid virus kwantitatief vast te stellen; het geeft een positief of een negatief resultaat. Het grote voordeel van onze test is dat we hier een nauwkeurige meting doen van de hoeveelheid viruseiwit in speeksel. Op deze manier kunnen we niet alleen vaststellen of u besmet bent met het virus, maar ook in hoeverre u anderen kunt besmetten. Hoe meer viruseiwit in het speeksel aantoonbaar is, des te besmettelijker u bent. We rapporteren eveneens als u spreader of superspreader bent. In het laatste geval bent u een direct gevaar voor uw omgeving.

Een ander voordeel van deze test is dat u het ziektebeloop kunt vervolgen door meerdere testen op verschillende dagen uit te voeren (8). Een zeer hoge concentratie van het viruseiwit in het speeksel bij aanvang van de ziekte betekent vaak een meer ernstig beloop. Bij vermindering van ziekteactiviteit daalt het viruseiwit concentratie in het speeksel, meestal voordat u dat zelf merkt.

Speekselafname

Eenvoudig thuis met een rietje in een buis spugen. De buis per post opsturen of bij ons in de brievenbus deponeren. Het monster is voldoende stabiel tijdens transport (5,9). Dus geen gedoe meer met nare neus-keel swab, geen afspraak maken en niet naar een teststraat; gewoon thuis afnemen.

Bestellen

U kunt het monster bij ons in de bus deponeren (St Eustatius75, Apeldoorn) of per post opsturen. De uitslag ontvangt u op de dag dat het monster bij ons aankomst in het lab via beveiligde mailverbinding. Voor meer info of bestelling: stuur een mail naar info@hesselsgrob.com

  1. https://www.fujirebio.com/en/insights/lung-diseases/japanese-authorities-have-chosen-lumipulser-for-nasopharyngeal-or
  2. Isao Yokota et al.  Performance of qualitative and quantitative antigen tests for SARS-CoV-2 in early symptomatic patients using saliva. In Press
  3. Yosuke Hirotsua et al. Comparison of automated SARS-CoV-2 antigen test for COVID-19 infection with quantitative RT-PCR using 313 nasopharyngeal swabs, including from seven serially followed patients. International Journal of Infectious Diseases 99 (2020) 397–402
  4. Mayu Nagura-Ikeda et al. Clinical Evaluation of Self-Collected Saliva by Quantitative Reverse Transcription-PCR (RT-qPCR), Direct RT-qPCR, Reverse Transcription–Loop-Mediated Isothermal Amplification, and a Rapid Antigen Test To Diagnose COVID-19. Journal of Clinical Microbiology September 2020 Volume 58 Issue 9 e01438-20.
  5. Camino Trobajo-Sanmartín et al. Self-Collection of Saliva Specimens as a Suitable Alternative to Nasopharyngeal Swabs for the Diagnosis of SARS-CoV-2 by RT-qPCR. J. Clin. Med. 2021, 10, 299
  6.  https://www.aacc.org/science-and-research/scientific-shorts/2020/false-positive-results-in-real-time-reverse-transcription-polymeras
  7. Guidance on the management of weak positive (high Ct value) PCR results in the setting of testing individuals for SARS-CoV-2. HSE Health Protection Surveillance Centre www.hpsc.ie. V1.2 22.12.2020
  8. Mario Plebani et al. Frequent testing regimen based on salivary samples for an effective COVID-19 containment strategy. https://doi.org/10.1101/2020.10.13.20210013;
  9. Isabel M. Ott. et al. Simply saliva: stability of SARS-CoV-2 detection negates the need for expensive collection devices. https://doi.org/10.1101/2020.08.03.20165233